Coidados no ámbito comunitario. Experiencias, prácticas e vínculos para o sostenemento da vida en España e América Latina (CSO-2016-77960-R).

Descrición

Entidade financiadora: Ministerio de Economía e Competitividade.  

Duración: 2016-2018

Investigadora responsable: Raquel Martínez Buján. 

Resumo

A finalidade deste proxecto é analizar fórmulas de coidados que se organizan e actúan no ámbito comunitario. A organización social dos coidados, é dicir, o modo en que estes se distribúen entre as diferentes esferas na sociedade (a saber, o Estado, o mercado, a familia e a comunidade) se configurou como unha prolífica liña de traballo nas ciencias sociais. Con todo, e a pesar de que se prestou atención académica ás interrelacións entre o estado, o mercado e a familia na provisión de benestar, a participación da comunidade como espazo no que se desenvolven prácticas de coidados aínda presenta un coñecemento difuso e vago en canto non se elaborou en España un achegamento analítico integrador que de conta da súa composición, emerxencia e despregamento. 

A investigación que se presenta é eminentemente cualitativa e esténdese de forma comparativa entre España, Ecuador e Arxentina co interese de avanzar nunha reflexión de carácter comparativo Sur-Sur. A pertinencia desta comparación reside en explorar contextos estruturais diversos que presentan fórmulas e valores diverxentes con respecto á organización do mercado de traballo, a política pública, a acción cidadá e a provisión dos coidados no ámbito familiar. Desta maneira, o estudo de España enmárcase vinculado ao proceso de crise sistémica en canto foi o espertar da crise económica e a consolidación das políticas de austeridade cando se empezaron a suscitar estas novas propostas. Ecuador e Arxentina presentan unha tradición máis ampla de intercambios comunitarios pero estas prácticas atópanse imbricadas actualmente nun controvertido debate sobre a responsabilidade que debe asumir o Estado e a política pública no ámbito da atención persoal.

Desta maneira, o proxecto supón unha apertura do debate sobre como se están activando o común e o comunitario nestas dúas rexións. Para iso, se exploran experiencias e accións situadas de coidados na comunidade que, por unha banda, revisan as formas nas que as sociedades configuran os criterios políticos que organizan a vida social e, por outra, mostran como a relación entre coidado e comunidade, aínda que poden aliarse con lóxicas institucionais, mercantís e do terceiro sector, discorren máis aló das súas fronteiras xerando novas dinámicas no desenvolvemento da vida social. 

Examinar de maneira conxunta as dinámicas que configuran a constitución deste ámbito de provisión de coidados entre España e América Latina permite establecer un diálogo creativo en ambos os espazos xeográficos superando as limitacións que nun e noutro contexto marcan a política pública en torno ao coidado. Preténdese dar resposta ás seguintes preguntas de investigación: que significa social e politicamente construír coidados que sexan asumidos de maneira colectiva e comunitaria?, que pode desprenderse dunha perspectiva comparativa entre ambas as rexións e cal é a súa utilidade para a aplicación de iniciativas públicas no ámbito dos coidados?, que modelos de coidados se poden articular superando as contraposicións privado/público, familiar/mercantil/estatal, rural/urbano?, que liñas de debate se poden abordar e abrir para alcanzar unha socialización do coidado? que non implique unha desresponsabilización estatal ou masculina nas familias? 

Palabras chave: coidados, comunidade, xénero, familia, política social, mercado.

Investigadoras: 

- Obdulia Taboadela Álvarez- Universidade da Coruña

- Begoña Elizalde SanMiguel- Universidad Carlos III

- Magdalena Díaz Gorfinkiel-Universidad Carlos III

- Lucía Martínez Virto-Universidad Pública de Navarra

- Jesús Sanz Abad-Universidad Complutense

- Sara Moreno Colom- Universitat Autónoma de Barcelona

- Myriam Paredes- FLACSO-Ecuador

- Cristina Vega Solís- FLACSO-Ecuador

- Alba Artiaga Leiras- Universidad Complutense

- Carolina Rosas-CONYCET Argentina

- Sandra Gil Araujo- CONYCET Argentina